13 november 2019

De kennis over antistolling is bij zorgverleners vaak te laag. Nienke van Veen, verpleegkundig specialist in opleiding, nam samen met haar collega het initiatief om een leerpad over het onderwerp te maken. Dit resulteerde in e-learning voor verschillende doelgroepen; een leerpad voor verpleegkundigen en een leerpad voor artsen/arts-assistenten.

‘Antistolling is gevaarlijke medicatie. Als  verpleegkundigen zich daarvan bewust zijn en een signalerende functie hebben, wordt het veiligheidsniveau van antistolling in ziekenhuizen hoger.’

Acht procent van de medicatiefouten is te wijten aan het verkeerd omgaan met antistolling. Dat de kennis over antistolling niet optimaal is, komt onder meer doordat er in de afgelopen jaren veel nieuwe middelen op de markt zijn gekomen. Nienke van Veen, verpleegkundig specialist in opleiding op de afdeling Interne Geneeskunde in het Haaglanden MC, en haar collega Leonie van Dijk hebben de taak om artsen en verpleegkundigen op de eigen afdeling voor te lichten over het gebruik en de omgang met antistolling. ‘We kwamen er achter dat ook veel verpleegkundigen niet weten welke typen antistolling er zijn. Ze kennen de werking niet en zijn zich niet bewust van de risico’s.’

Ook andere zorgverleners weten er niet altijd genoeg van. Zo vertelt Nienke dat een ziekenhuisarts in opleiding in 2017 een enquête hield onder voorschrijvers met kennisvragen over antistolling. De respons van de vierhonderd medisch specialisten en artsen die de toets maakten, was vijfentwintig procent. Slechts een kwart van de respondenten haalde een bevredigend resultaat. Het voorbeeld is tekenend voor het kennisniveau onder artsen over antistolling, vindt Nienke. ‘Verontrustend is ook dat 75% van de respondenten dacht het juiste kennisniveau te hebben.’

Vergeten voor te schrijven

Antistolling is gevaarlijke medicatie, vertelt Nienke. ‘De consequenties van wel of niet slikken, zijn heel groot. Bovendien is het van belang dat patiënten de juiste dosis krijgen. Krijgen patiënten te veel antistolling, dan lopen ze het risico om een bloeding te krijgen. Slikken ze niets of te weinig, dan is er kans op trombose.’

Ze geeft een voorbeeld van hoe het mis kan gaan. Antistollingsmedicatie die gebruikt wordt, is bijvoorbeeld Vitamine K Antagonist. De juiste dosis wordt vastgesteld aan de hand van de bloedwaardes van de patiënt. ‘De arts mag een dosering voor drie dagen uitschrijven, daarna moet er opnieuw bloed geprikt worden. Wat nogal eens gebeurt, is dat vergeten wordt om opnieuw voor te schrijven. Natuurlijk is dat de verantwoordelijkheid van de arts’ benadrukt ze. ‘Maar ook verpleegkundigen zouden moeten opmerken dat de patiënt geen medicatie krijgt. En die observatie glipt er regelmatig doorheen. Als het kennisniveau over antistolling bij verpleegkundigen hoger wordt, neemt de veiligheid in ziekenhuizen toe.’

Samenwerking Profportaal Zorg

Nienke en Leonie namen zelf het initiatief om een leerpad over antistolling te maken. Via het Landsteiner, het opleidingscentrum van het ziekenhuis, werden ze in contact gebracht met Profportaal Zorg, een samenwerkingsverband van verschillende ziekenhuizen waarin samen met Noordhoff leerpaden worden ontwikkeld. Ook bij Profportaal Zorg staat het verhogen van de veiligheid met het werken met antistolling hoog op de agenda. Dat leidde uiteindelijk tot de nieuwe leerpaden.

Verrassend eindresultaat

Nienke is positief verrast over het eindresultaat: ‘Als inhoudsdeskundige draag je alleen informatie aan. We waren benieuwd in welke vorm Noordhoff de informatie zou gieten. De e-learnings zien er heel mooi uit en zijn erg gebruikersvriendelijk. Prettig is ook dat je niet de hele e-learning hoeft door te akkeren, maar je kunt richten op wat voor jou van belang is. Essentieel voor studiemateriaal in de zorg is natuurlijk dat het pakkend moet zijn. En dat het niet teveel tijd mag kosten.’

Expertbibliotheek

Gespecialiseerd verpleegkundig personeel voert vaak andere handelingen uit dan de medewerkers op de reguliere verpleegafdelingen. Denk aan IC-verpleegkundigen, oncologie-verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten. De kennisbehoefte is anders dan op de reguliere afdelingen. Om die reden biedt Noordhoff nu ook aparte e-learning met verdiepende kennis aan, gericht op gespecialiseerd verpleegkundig en medisch ondersteunend personeel.

Over het leerpad

In de online cursus wordt uitgebreid ingegaan op allerlei aspecten rondom antistolling. Er zijn diverse leerpaden samengesteld: