e-learning kanker en werk 15 maart 2022

Kanker zet iemands leven op de kop. Niet alleen zijn er zorgen rondom gezondheid, ook over het werk spelen veel ingewikkelde vragen. De e-learning Kanker en Werk helpt verpleegkundigen om werk te kunnen bespreken met oncologiepatiënten, in alle fasen van diagnose tot re-integratie.

Peter is 55 jaar en docent op een middelbare school. Als hij door de behandeling voor kanker niet meer kan werken, voelt hij zich eenzaam. Peter hoort niets van zijn werkgever. Die dacht juist: ‘Ik laat hem even met rust, zodat hij zich kan concentreren op zijn herstel.’ Sinds ze erover praten, heeft Peter op vaste momenten contact met zijn teamleider. Ze praten bijvoorbeeld over zijn concentratieproblemen en vermoeidheid, waardoor het lastig is om weer les te geven. Totaal anders is het verhaal van Anne. Zij kreeg een operatie omdat ze borstkanker heeft. Omdat ze zelfstandige is, heeft ze meteen geen inkomen meer. Dat geeft haar nog meer stress.

Complex

Deze twee voorbeelden geven aan hoe verschillend en complex de problemen kunnen zijn als het gaat om kanker en werk. Eén overeenkomst is er wel: ze beginnen altijd direct na de diagnose. Dus ook verpleegkundigen in het ziekenhuis krijgen te maken met werkgerelateerde zaken die spelen bij patiënten en van invloed kunnen zijn op het herstel. Soms spelen ze nog niet, maar dan is het juist goed om patiënten er op te attenderen. Om hun daarvan bewust te maken én hen een aantal tools in handen te geven, is de e-learning Kanker en werk ontwikkeld. Het is onderdeel van een serie e-learnings rondom psychosociale zorg voor kankerpatiënten. Deze ontwikkelt Noordhoff samen met Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland Oncologie (V&VN Oncologie) en Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) namens de partners van het Landelijk Overleg Paramedische en Psychosociale Oncologische Zorg (LOPPSOZ), onderdeel van de Taskforce Cancer Survivorship Care.

Houvast

“De focus in het ziekenhuis ligt vanzelfsprekend op behandeling en herstel”, zegt Roel Masselink, belangenbehartiger Kwaliteit van Leven van Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK), een van de partners van LOPPSOZ. “Maar je moet ook nadenken over werk. Werk is inkomen, zingeving en soms ook afleiding. Het geeft houvast. De ziekte en behandeling hebben daar invloed op, vaak ook nog na de behandeling. Het is belangrijk om vanaf de diagnose daarover al in gesprek te gaan. Als verpleegkundige ga je over de gezondheid van mensen. Daar hoort werk bij. Wees dus nieuwsgierig naar wie je voor je hebt. Met een paar simpele vragen weet je dat al.”

Ondersteuning

Die (basis)vragen komen aan bod in de e-learning, vertelt Leontien Emmaneel, oncologieverpleegkundige in het Rode Kruis Ziekenhuis. Vanuit de V&VN Themawerkgroep PsychoSociale Zorg bij Oncologie is ze betrokken bij de ontwikkeling van de e-learning. “Door open vragen te stellen als “hoe gaat het met uw werk?” en “heeft u behoefte aan ondersteuning?” ontstaat aandacht. Dat is belangrijk, want op de afdeling krijgt de dagelijkse gang van zaken – verpleegkundige handelingen, rapportages – vaak voorrang.” Het is juist ook de taak van verpleegkundigen om te luisteren en de basiskennis te hebben om te weten wat er mogelijk is rondom ziekte en werk, vindt Emmaneel, zodat ze weten waar ze naar kunnen verwijzen. De behandeling stopt immers niet buiten de muren van het ziekenhuis, maar dat betekent wel dat er een heel domein bijkomt dat voor verpleegkundigen vaak nieuw terrein is. Alle informatie wordt in de e-learning Kanker en werk gegeven aan de hand van casuïstiek: praktijkgevallen als Peter en Anne.

Medicijn

Desiree Dona werkt als klinisch arbeidsgeneeskundige oncologie bij het Radboudumc en maakt deel uit van de Taskforce Cancer Survivorship Care, die het initiatief nam voor deze e-learning. Als eerste arbeidsgeneeskundige in de patiëntenzorg ziet zij werk niet alleen als behandeldoel, maar ook als medicijn. “Werk is herstelbevorderend”, zegt Dona. “De aandacht daarvoor moet vanaf de diagnose beginnen. Er is al wat informatie en ondersteuning voor mensen die in loondienst zijn, maar dit leerpad is ook bedoeld voor groepen die nu buiten de boot vallen, zoals zelfstandigen, mensen met een tijdelijk contract of werkzoekenden. Wet- en regelgeving wordt behandeld. Financiële zaken. Factoren die een gunstige of negatieve invloed op het werk hebben worden besproken. Bijvoorbeeld ouderdom of zwaarte van een beroep, maar ook algemene gevolgen als chronische vermoeidheid. Het gaat over werkgerelateerde verwijsmogelijkheden zoals ergotherapie, revalidatie of in kanker gespecialiseerde reïntegratiebureau’s. En er is aandacht voor werk als een patiënt in de palliatieve fase zit. Een steeds grotere groep kankerpatiënten krijgt te maken met het stoppen van behandeling, maar het leven kan dan nog heel lang doorgaan.

Aandacht

Hoe verschillend elke patiënt ook is, de rol van de verpleegkundige is eenduidig als het gaat om kanker en werk, stellen Masselink, Emmaneel en Dona. “Heb aandacht. Stel vragen. Vul niet in voor een ander”, vat Masselink samen. “En doe dat na een tijdje opnieuw”, vult Dona aan, “want situaties veranderen.” Als verpleegkundige kun je zorgen dat de patiënt zich gehoord voelt en met wat extra informatie kun je een stuk belasting uit zijn of haar rugzak halen, zegt Leontien Emmaneel. De e-learning Kanker en werk biedt daar de tools voor. Desiree Dona: “Ik hoop dat ze hiermee het onderwerp omarmen in hun verpleegkundig handelen. Want verpleegkundigen kunnen ontzettend veel betekenen voor een patiënt. Veel meer dan ze zelf denken!”

Benieuwd naar de inhoud van de e-learning? Bekijk de e-learning Kanker en werk.

Bekijk ook de verdiepingsmasterclass Psychosociale zorg van Vestalia waarvan kanker en werk een onderdeel is. http://www.vestalia.nl/verdiepingsmasterclass.html

Andere e-learnings voor verpleegkundigen: