Intimiteit en seksualiteit bij kanker leerpad ZorgPad Professional 15 april 2021

Nieuwe e-learning geeft verpleegkundigen handvatten

Tien jaar geleden kreeg Anja Veens de diagnose borstkanker. Haar relatie – die al niet goed was – ging er verder op achteruit. Toen ze in de behandelkamer aansneed dat haar man verhuisd was naar de logeerkamer, werd dit afgedaan met: ‘Dat is hier in ‘t Gooi heel normaal.’ Einde gesprek. De e-learning Intimiteit en seksualiteit bij kanker, waar Anja zelf aan meewerkte, helpt zorgverleners om dit gesprek wél aan te gaan. En om kankerpatiënten de informatie en het advies te geven waaraan ze behoefte hebben.

Die behoefte is er, zo blijkt bijvoorbeeld uit onderzoek van de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). onder bijna 2700 mensen die leven met kanker. “Twee derde van de deelnemers gaf aan dat de seksualiteit en intimiteit minder was geworden als gevolg van de behandeling”, zegt Dorien Tange van NFK. “Ze lopen tegen allerlei belemmeringen aan, van vermoeidheid tot erectieproblemen tot en een veranderd zelfbeeld. Ruim 40 procent heeft gezocht naar informatie over seksualiteit. Daarbij noemden deelnemers internet, patiëntenverenigingen en folders als hun voornaamste bron; niet meer dan 4 procent ging te rade bij de behandelend arts of verpleegkundige. Des te opvallender omdat 60 procent van de patiënten vindt dat juist zíj standaard informatie over seksualiteit en kanker zouden moeten verstrekken. Patiënten hebben vooral behoefte aan praktische informatie, tips, ervaringsverhalen en informatie voor de partner. Er ligt dus een schone taak voor zorgverleners om dit onderwerp beter bespreekbaar te maken. Zeker voor verpleegkundigen, die vaak een vertrouwensband met patiënten opbouwen.”

Verbindende schakel

Intimiteit en seksualiteit bij kanker komt hierin tegemoet. Het leerpad is onderdeel van een serie e-learningmodules rondom psychosociale zorg voor kankerpatiënten . Deze ontwikkelt Noordhoff in samenwerking met Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN) en Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL, namens de Taskforce Cancer Survivorship Care. Miranda Velthuis, adviseur oncologische zorg bij IKNL: “Er is een breed aanbod aan zorg beschikbaar voor mensen die leven met en na kanker, van psychologen en seksuologen tot diëtisten en revalidatiehulp. Verpleegkundigen kunnen een belangrijke schakel zijn tussen dit aanbod en patiënten. Het leerpad Psychosociale zorg bij kanker helpt hen hierin op weg. Uit deze basis kwam de wens naar voren om een aantal deelonderwerpen verder uit te diepen, waaronder intimiteit en seksualiteit.”

Taboe doorbreken

“Dit onderwerp komt gelukkig steeds meer onder de aandacht”, vertelt Ankie Krol van UMC Utrecht. Zij dacht als verpleegkundig specialist werkzaam op de oncologische gynaecologie mee over de inhoud van de e-learning. “Tegelijkertijd is er nog een wereld te winnen. Patiënten lopen met allerlei vragen rond maar vinden het moeilijk om die te stellen. Er rust nog steeds een taboe op het onderwerp, ook voor veel verpleegkundigen. Hoe begin je dan zo’n gesprek zonder je opgelaten te voelen? Wat kun je vragen en wat is verboden terrein? Wie ben jij om te informeren naar het seksleven van iemand die misschien maar een paar dagen in het ziekenhuis ligt? Toch is het belangrijk dat patiënten weten dat kanker impact kan hebben op de beleving van seksualiteit. Dat dat er soms bij hoort. Maar ook dat ze hun verhaal kunnen doen en dat je ze dan perspectief kan bieden. Zo laat je ze niet met hun problemen blijven zwemmen. Het zou eigenlijk vanzelfsprekend moeten zijn dat je het hier met patiënten over hebt, als onderdeel van de zorg.”

Compleet plaatje

De e-learningmodule reikt verpleegkundigen hiervoor handvatten aan en biedt daarnaast veel nuttige informatie. Ankie: “Bijvoorbeeld over hoe (de behandeling) kanker de beleving van intimiteit en seksualiteit kan veranderen en hoe je patiënten hierin kunt begeleiden en adviseren. Maar je leert bijvoorbeeld ook hoe je voorkomt dat je eigen referentiekader een rol speelt in het gesprek en hoe je kunt beoordelen of je een patiënt zelf kunt helpen of beter kunt doorverwijzen. Het leuke was dat we met een heel gemêleerd gezelschap in de werkgroep zaten. Zo is een heel compleet plaatje ontstaan.”

Ervaringsdeskundige

Anja Veens bracht vanuit de Borstkankervereniging Nederland haar eigen inzichten en ervaringen in. “Ik had graag gewild dat mijn zorgverleners indertijd deze e-learning hadden gevolgd”, zegt ze. “Want de reactie die ik toen kreeg, was voor mij heel pijnlijk. Je zit al in een kwetsbare positie, dus als je er dan al zelf over durft te beginnen, wil je niet op die manier afgescheept worden. Normaliseren is goed, maar je wil als patiënt ook de erkenning dat wat je doormaakt heel naar is. Het is ook belangrijk om te weten wat je kan verwachten – gaat dit over? – en om tips te krijgen: hoe word ik weer maatjes met mijn lichaam? Deze e-learningmodule kan hier mooi aan bijdragen.”

Meer weten?

 

Tags :