Vitale functies leerpad ZorgPad Professional 21 september 2021 121 x bekeken

Stel, je ziet dat het helemaal niet goed gaat met je patiënt, hoe kun je dan als verpleegkundige de arts hiervan overtuigen? En hoe handel je dan vervolgens? Door je observaties uit te drukken in een getal; dan heb je een krachtig middel. Meten is weten, zeker als het gaat om de vitale functies. Via het leerpad Vitale functies leert de zorgprofessional alle ins en outs rondom dit belangrijke onderwerp. Het leerpad werd onlangs vernieuwd én het is binnenkort ook beschikbaar voor de gehandicaptenzorg (niveau 3-4). Goed moment voor een gesprek met auteur Kim Donachie.

Waaruit bestaat het leerpad Vitale functies?

“In het leerpad worden de anatomie en de fysiologie van de vijf vitale functies behandeld (ademhaling, circulatie, pijn, temperatuur en bewustzijn). Daarnaast leer je hoe je moet handelen als een zorgvrager fysiek verslechtert. Je leert observeren én handelen volgens de ABCDE-methodiek. Met deze stapsgewijze methode controleer je de vitale functies in volgorde van belangrijkheid: van A (airway – luchtweg), via B (breathing – ademhaling), C (circulation – circulatie) en D (disability – bewustzijn en neurologische functies) naar E (exposure – temperatuur en overig onderzoek). Je leert dus een vaste methodiek om de patiënt te onderzoeken. Ook leer je de vitale functies te meten en de waarden te interpreteren. Je gebruikt daarvoor de EWS, dat staat voor early warning signs.”

Wat voegt deze methode toe aan de huidige praktijk?

“Verpleegkundigen hebben een goede klinische blik, ze zien het vaak meteen als het niet goed gaat met een patiënt. Maar met ‘een gevoel’ kan een achterwacht of huisarts niet zo veel. Als de verpleegkundige de arts belt om de situatie te bespreken, zal deze vragen of de vitale functies gemeten zijn. Als een verpleegkundige dit leerpad gevolgd heeft, weet diegene hoe dat moet en kan de EWS-score worden doorgegeven. Als de score sterk afwijkt van normaal moet een arts er binnen 20 minuten zijn. Dat is een strikte afspraak. Dat geeft voor beide partijen duidelijkheid.”

En die vaste methodiek?

“Situaties waarin iemand verslechtert kunnen best beangstigend zijn en dan is het soms lastig om helder te blijven denken. Een vaste methodiek geeft dan houvast. Zeker als je hier niet dagelijks mee te maken hebt, zoals in de gehandicaptenzorg. In die sector werken vooral cliëntbegeleiders en geen verpleegkundigen. Als cliëntbegeleider ben je veel meer bezig met gedrag dan met het fysieke stuk. Als je dan ineens geconfronteerd wordt met een vitaal bedreigde patiënt, is het fijn dat je kunt terugvallen op een stapsgewijze manier van handelen. Het is dan ook een goede ontwikkeling dat het leerpad binnenkort beschikbaar is voor deze sector!”

Hoe zorg je ervoor dat het leerpad aansluit op de praktijk?

“Een leerpad ontstaat altijd uit de praktijk, daar wordt bepaald uit welke onderdelen het leerpad moet bestaan. En in het team dat het leerpad opstelt zit altijd een inhoudsdeskundige. We verwerken de praktijkinput in de theorie en zorgen voor herkenbare casuïstiek. En uiteraard gebruiken we actuele richtlijnen en protocollen.”

Waarom zou elke zorgprofessional dit leerpad moeten volgen?

“Deze methode is evidence based: het aantal ziekenhuisopnames en de mortaliteit worden ermee teruggedrongen. En als verpleegkundige of cliëntbegeleider wil je de best mogelijke zorg bieden. Met dit leerpad heb je een ijzersterk instrument in handen om een verslechtering bij een patiënt of cliënt tijdig en objectief te kunnen signaleren én te communiceren. Je kunt je boodschap op een krachtige manier overbrengen. Dit leerpad zet de zorgprofessional in z’n kracht. En het zorgt voor kwaliteitsbevordering en professionalisering.”

Over de auteur van het leerpad
Kim Donachie is docent hbo-Verpleegkunde deeltijd aan de Hogeschool Arnhem en Nijmegen en ze werkt er als onderzoeker bij het lectoraat Innovatie in de Care. Daarnaast ontwikkelt ze onderwijsmateriaal als auteur bij Noordhoff. Het leerpad Vitale functies is echt een onderwerp voor Kim, omdat het bijdraagt aan de ontwikkeling van verpleegkundig leiderschap. “Methodisch werken en evidence based practise zijn daarbij heel belangrijk”, vertelt Kim. “Het zorgt voor professionalisering van het vak, waardoor de verpleegkundige nóg beter voor de patiënt kan zorgen en nog beter haar rol kan pakken.”