8 juni 2020 73 x bekeken

Social media spelen een steeds grotere rol in onze samenleving. Voor iedereen, dus óók voor mensen met een lichte verstandelijke beperking. Facebook, TikTok, Snapchat en al die andere kanalen bieden kansen én leveren risico’s op. Aan begeleiders de belangrijke taak om hier richting in te geven. Het ZorgPad Professional leerpad ‘LVB en social media’ van Noordhoff biedt hen handvatten. Auteur Agnes Schouten: “Een stevige vertrouwensband tussen cliënt en begeleider is altijd de eerste stap.”

Agnes Schouten werkt als orthopedagoog bij een instelling voor mensen met een verstandelijke beperking in België. Haar hart ligt vol overtuiging bij deze doelgroep: “Met mensen met een verstandelijke beperking heb je vaak puur contact. Ze zeggen wat ze denken en uiten wat ze voelen. Ik vind het een mooie taak om hen in hun kracht te zetten. Door ze zoveel mogelijk te betrekken bij hun eigen ondersteuningsplan. En door samen uit te vinden waar ze echt blij van worden en te kijken hoe we ze daarbij kunnen helpen.”

Belangrijke taak

Vanuit haar praktijkervaring en affiniteit met mensen met een lichte verstandelijke beperking weet Agnes dat social media voor deze groep een steeds grotere rol gaat spelen. “Eigenlijk net zoals voor iedereen in onze samenleving. Wie bezit tegenwoordig geen smartphone, wie heeft geen account op Facebook, Instagram, Pinterest, Snapchat of TikTok? Dat geldt ook voor mensen met een verstandelijke beperking. Alleen zien deze mensen niet altijd de kansen en risico’s die deze media met zich meebrengen. Precies híer ligt een belangrijke taak voor hun begeleiders.”

Kansen

“Met social media kunnen mensen met een verstandelijke beperking zich uiten en contacten onderhouden, waardoor ze makkelijker kunnen meedoen in de maatschappij. Actief zijn op social media kan bijdragen aan het ontwikkelen van een eigen identiteit. Er zit veel herhaling in het gebruik van social media en dat maakt het bij uitstek geschikt voor deze doelgroep. Bepaalde apps kunnen daarnaast helpen bij bijvoorbeeld je dag plannen, een boodschappenlijstje maken en reizen in het OV. Allemaal voorbeelden van manieren waarop mensen met een beperking eigen regie krijgen en makkelijker zelfstandig kunnen acteren.”

Risico’s

Risico’s zijn er helaas ook. Agnes: “Cyberpesten gebeurt veel in deze doelgroep. Vier op de tien mensen met een lichte verstandelijke beperking krijgt ermee te maken en dat vind ik veel. Verder is het voor deze mensen soms lastig om de impact te overzien van het delen of plaatsen van content. Een grappige foto van een vriend delen op Facebook wordt niet door iedereen in dank afgenomen, maar daarover vooruitdenken is moeilijk. Mensen met een lichte verstandelijke beperking kunnen heel impulsief handelen en vergeten soms na te denken over de gevolgen. Ook zijn ze niet altijd op de hoogte van de privacy-instellingen van social media-kanalen.”

In gesprek

Als begeleider heb je de belangrijke taak om iemand met een beperking te begeleiden en ondersteunen, vindt Agnes. “Het allerbelangrijkste daarbij is: zorg voor een stevige vertrouwensband en blijf met elkaar in gesprek. Waar herken je iemand aan die kwade bedoelingen heeft en via social media contact met je legt? Het helpt om dit samen te bespreken. Zo creëer je een relatie waarbij de cliënt zich altijd vrij voelt om naar je toe te komen.”

Wensen

Om je rol als begeleider optimaal te benutten moet je natuurlijk ook weten wat de wensen van de cliënt zijn. “Ga met hem in gesprek over wat hij leuk vindt op social media en wat hij graag wil leren. Verwerk deze wensen in het persoonlijk ondersteuningsplan. En bepaal wat jij kunt doen ter ondersteuning.”

Privacy-instellingen

“Geef concrete uitleg over de risico’s,” vervolgt Agnes. “Wat is fake news? Hoe herken je phishing mails? Laat er eentje zien. Richt social media-accounts samen in en laat zien wat je doet. Besteed ook aandacht aan het leren van vaardigheden zoals het instellen van een wachtwoord. Wat is eigenlijk een goed wachtwoord? En hoe richt je je privacy-instellingen in? Tip: voor iemand met een verstandelijke beperking is het vaak moeilijk om iets te generaliseren van de ene naar de andere situatie. Je instellingen regelen gaat op elk kanaal weer anders en voor de cliënt is het fijn als je hem helpt bij elk afzonderlijk kanaal.”

Wet en regels

Het leerpad ‘LVB en social media’ (beschikbaar in juli) waar Agnes auteur van is, toont begeleiders hoe ze hun cliënten kunnen leren social media veilig en optimaal te gebruiken. In het theoretisch gedeelte worden alle kansen en risico’s aangestipt, komt wet- en regelgeving aan bod en is een overzicht opgenomen met alle verschillende social media. “Dit laatste omdat natuurlijk niet alle begeleiders zelf volledig thuis zijn op het gebied van social media”, legt Agnes uit.

Interactieve video

In praktijkfragmenten en casussen komen de mogelijkheden en valkuilen van social media tot leven en leren begeleiders de (zorg)vraag van hun cliënt te achterhalen. “Het allermooiste van het leerpad vind ik de interactieve video”, vertelt Agnes. “Hiermee verplaatst de kijker zich in de rol van begeleider die bij een cliënt thuis komt om te helpen met koken. De cliënt heeft zijn telefoon in de hand en dat is het moment voor jou als begeleider om het gesprek aan te gaan. Hoe benut je dit moment ten volste? Welke keuzes heb je en wat is de beste optie? Elke scène bevat verschillende opties en de kijker doorloopt door antwoord te geven de casus van a tot z. Op deze manier wordt het oefenen heel concreet!”

‘LVB en social media’ is een van de leerpaden van ZorgPad Professional, speciaal ontwikkeld voor de gehandicaptenzorg. De komende tijd volgen veel nieuwe leerpaden. In onze catalogus vind je zowel de beschikbare als geplande leerpaden.

Tags : , ,