Rapporteren volgens SOAP leerpad ZorgPad Professional 21 september 2021 233 x bekeken

Rapporteren is essentieel voor goede zorgverlening. Maar het zorgt voor een flinke administratielast. Er is daarom in de zorg steeds meer behoefte aan methodisch rapporteren. Rapporteren volgens SOAP is een van de meest gebruikte methoden. Maar wat levert werken met SOAP eigenlijk op? Het leerpad Rapporteren volgens SOAP maakt dit inzichtelijk voor zorgverleners. Kim Donachie, de auteur van dit leerpad: “Deze vorm van rapporteren is efficiënt en niet gebonden aan een specifieke setting. Je kunt het overal toepassen, of je nu werkt in de thuiszorg, de verpleeghuiszorg of de psychiatrie.”

Het begin van een dienst

“Een zorgverlener begint elke dienst met het lezen van de rapportages van collega’s. Vaak wordt daarbij gebruikgemaakt van vrije rapportage. Maar dat is een bron van communicatiefouten, ruis en slordigheden in veel zorgorganisaties ”, schetst Kim. “Bovendien zijn sommige van deze rapportages zo lang, dat je letterlijk eerder naar je werk moet komen om ze allemaal gelezen te hebben vóór je aan een dienst begint. Dat wekt ergernis. Zowel het schrijven als het lezen van dit soort rapportages kost veel tijd. Het draagt bij aan de toch al hoge administratielast.”
“Het is daarom begrijpelijk dat er vraag is naar methodische vormen van rapporteren, aan een rapportage met een bepaalde chronologie”, vervolgt Kim. “En die structuur biedt SOAP. De naam is de afkorting van de vier onderdelen van de methode: Subjectief, Objectief, Analyse, Plan. Het houdt in dat je achtereenvolgens noteert: wat zegt of vindt de zorgvrager, wat observeer of meet ik, wat maak ik eruit op, welke actieplannen moeten er komen. Door subjectief en objectief naast elkaar te zetten, wordt de informatie betekenisvoller.”

Meneer Jansen

Kim illustreert met een voorbeeld het verschil tussen de vrije rapportage en de SOAP-rapportage. In de vrije rapportage zou kunnen staan: ‘Meneer Jansen heeft gezellig meegedaan aan de dagbesteding, hij heeft veel over zijn kinderen gepraat en over zijn reis van vorig jaar. Meneer had niet echt honger.’
In de SOAP-rapportage zou kunnen staan:

  • S: Meneer Jansen geeft aan dat hij geen eetlust heeft.
  • O: Meneer heeft zijn lunch niet aangeraakt.
  • A: Uit de vorige rapportages blijkt dat meneer zijn ontbijt ook niet heeft aangeraakt en dat hij gisteravond ook bijna niets heeft gegeten. Er is sprake van verminderde of onvoldoende intake.
  • P: De SNAQ-score is bepaald. Morgen in overleg met de verpleeghuisarts de diëtist inschakelen. Start met dagelijkse voedingslijst bijhouden en meneer dagelijks wegen tijdens de ochtendzorg.

“Dat is dus een groot voordeel van rapporteren volgens SOAP”, zegt Kim. “Problemen worden sneller opgepikt en worden gevolgd door verschillende rapportages. Je weet welke acties zijn uitgezet en bij wie die liggen.”

Kwaliteit van zorg en efficiëntie

“Met deze methode kun je de kwaliteit van zorg optimaliseren en efficiënter maken. Maar dat gebeurt alleen als je de methode goed uitvoert en als iedereen op dezelfde manier werkt. Daarin is het leerpad een belangrijke schakel. Er staan veel herkenbare voorbeelden in waarmee zorgverleners kunnen oefenen. Daarna is het belangrijk om met het team het gesprek aan te gaan over: doen we het zoals we het willen, wordt het doel van het team behaald?”
“Overigens, in dit leerpad leer je puur de SOAP-methodiek”, besluit Kim. “De kennis die je nodig hebt voor klinisch redeneren in de analysefase moet je uiteraard up to date houden, zoals je kennis over anatomie, fysiologie en pathologie. Daarvoor biedt Noordhoff meer dan voldoende leerpaden om zorgverleners te helpen professionaliseren.”

Over de auteur van het leerpad
Kim Donachie is docent hbo-Verpleegkunde deeltijd aan de Hogeschool Arnhem en Nijmegen en ze werkt er als onderzoeker bij het lectoraat Innovatie in de Care. Daarnaast ontwikkelt ze onderwijsmateriaal als auteur bij Noordhoff.